Antwerpen

Afgelopen weekend was ik  in Antwerpen. Een aantal jaren geleden, toen ik de Master opleiding ‘Type & Media’ volgde aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag was ik daar ook, en brachten we een bezoek aan het Plantin Moretus Museum. Het prachtige gebouw ligt ergens in het midden van het oude centrum, aan een klein steegje. Geen idee hoe ik dat ooit terug zal vinden. 

En wat blijkt: ons hotel ligt er tegenover. Zondagochtend zijn we de eersten in het museum. Donkerbruin, krakende vloeren, pracht en praal. De familie Plantin is rijk, en bezit een enorm bedrijf. Een drukkerij. Het goede van dit museum is dat het lijkt alsof iedereen die er werkte net is weggelopen. Een soort openluchtmuseum, maar dan echt. Kasten vol waardevolle boeken, waar je gewoon aan zou kunnen pulken met je vingers.

Het is nu een paar dagen later, maar ik denk er nog steeds aan. Vooral aan de totale toewijding van de mensen. ‘Labore et constantia’ of ‘met noeste arbeid en standvastigheid’, is het motto van Plantin. Dat moet ook wel, gezien het werk wat ze doen. Matrijzen maken, het zetsel, proefdrukken, correcties doorvoeren, zetsel aanpassen, pagina’s drukken. Een pers met 2 vaklieden draaide ongeveer 1250 prints per dag. En Plantin had 19 persen, wat ongehoord veel was in die tijd. 

De aardappels schillen, iets wat ik altijd het liefst doe terwijl ik iets anders doe, doe ik nu met alle precisie en denk aan de stempelsnijders van Plantin. Ik mijmer over de dingen zoals ze toen gingen, maar ik leef nu. De computer neemt veel over, des te beter. Des te makkelijker. Er is verloren, er is gewonnen.

Er is één pagina die op mijn netvlies blijft staan. Een pagina uit een boek waarvan ik de latijnse naam niet meer weet. Er moet veel tekst op, waarschijnlijk teveel. ‘Waar laten we al die informatie?’ moeten ze hebben gedacht. Oplossing: veel verschillende kolommen, met verschillende breedtes. Eén daarvan is heel smal. Te smal volgens de klassieke ‘regels’, maar de pagina leeft! Ik vind het prachtig. De oplossing die ze vinden is een oplossing uit noodzaak.